het Interieur
Algemeen
De kerk is gebouwd als een drie-beukige kruisbasiliek en bestaat uit een schip en een enkel transept of dwarsschip. Achterin het schip bevindt zich het koor, waarnaast, in de hoeken van het transept en het schip, twee kapellen liggen, gewijd aan Maria en Jozef.
 |
 |
De kerk is rijk gedecoreerd. Het middenschip, het koor en het dwarsschip zijn voorzien van houten tongewelven met een versiering met cassetten. Het tongewelf boven het middenschip steunt op vierkante pijlers met Corintische kapitelen. Boven de zijbeuken bevinden zich stenen kruisgewelven. De altaren en de preekstoel zijn, net als het Christusbeeld aan de voorgevel, gemaakt door P.E. van den Bossche (1849-1921), naar ontwerp van Bleijs.
Het Hoogaltaar
Het hoogaltaar, uitgevoerd in verschillende soorten marmer, trekt alle aandacht. De keizerskroon hoog boven het tabernakel en de bronzen reliëfs aan weerszijden van het altaar verwijzen naar het Mirakel van Amsterdam (1345). Op het rechterreliëf is Keizer Maximiliaan afgebeeld met aan zijn voeten de keizerskroon, die hij volgens de overlevering in 1489 aan Amsterdam geschonken had uit erkentelijkheid voor zijn genezing na een bezoek aan de Sacramentskapel aan het Rokin (de Heilige Stede). Op het linkerreliëf is de Mirakelprocessie afgebeeld, die nog steeds elk jaar onder de naam "Stille Omgang" gehouden wordt.
In de nissen rondom het altaar staan de engelenkoren afgebeeld. De ramen achter het altaar tonen links de geboorte, midden de kruisiging en rechts het Laatste Avondmaal.
Het Jozef-altaar
Een afbeelding in brons van Sint Jozef als patroon van de hele kerk (in 1870 als zodanig uitgeroepen).
Het Maria-altaar
De altaarschildering stelt voor 'de ark van het verbond', een van de eretitels van Maria, een schildering van de nog jonge zoon van de architect. Links in deze kapel een piëta, rechts Maria met het pasgeboren kind.
De Communiebanken
Bij een aanpassing van de kerk aan de nieuwe liturgie is al het bestaande gespaard, ook de communiebanken, die nu functioneren als diensttafels voor de liturgie. In de rechtercommuniebank: het paschamaal van het Oude Verbond. Links het paasmaal van het Nieuwe Verbond.
De Koepel
De koepel rust op vier kolommen, die elk rusten op negenentwintig palen. Op de plek waar de kolommen overgaan in de koepel, zijn afbeeldingen van de vier evangelisten aangebracht.
De Rechterkruisarm
Hier bevindt zich de kapel van de Martelaren van Gorcum. De Martelaren van Gorcum, ten tijde van de Reformatie opgehangen in een oude turfschuur bij Den Briel, waren de patroonheiligen van de Broederschap van de Amsterdamse kapelaans. Tot voor een tiental jaren kwamen deze elk jaar bijeen.
Tegenover het altaar op de achterwand van de kapel: jubileumbedevaart naar Den Briel, met de toenmalige pastoor van de parochie en de bisschop van Haarlem. Hoog op de muren van de kapel ziet u het tafereel van de marteldood bij Den Briel.
De Linkerkruisarm
Hoog op de zijwand een schildering van het Laatste Avondmaal. Deze schildering correspondeert met die op de tegenover gelegen zijarm rechts in de kerk: ook een tafereel van dezelfde gebeurtenis. Daaronder wordt afgebeeld het Mirakel van Amsterdam, rechts, de bedevaart van Maximiliaan, links, en de tocht van het Heilige Sacrament in een plechtige processie naar de kerk, midden.
De Preekstoel
De preekstoel wordt omrand door de twaalf apostelen, geschaard rond de Heer. De preekstoel is een werk van E. van de Bossche. Hij maakte ook het hoofd- en de zijaltaren.
Het Middenschip
Hoog in het middenschap, onder de ramen, ziet u fragmenten uit het leven van de heilige Nicolaas, waaronder het stillen van de storm, het redden van drie veroordeelden en zijn bisschopswijding. Tenslotte links voorin: het vertrek van de Amsterdamse zeelieden, naast de 'Schreierstoren', juist voorbij de Nicolaas.
De Doopkapel
Boven: de doop van Jezus door Johannes in de Jordaan. Tegen de wand de geloofsverkondigers: Petrus en Paulus en ook Willibrordus, de apostel van Nederland.
De Maria-kapel
Onder in de klokkentoren is een kleine Maria-kapel. Een beeldje van Maria Sterre der Zee is het middelpunt. Dat wijst er natuurlijk op, dat deze kerk een band heeft met de zeevarenden. Boven de ingang van de kerk is een klein schip te zien; ook dat duidt op het verband tussen de kerk en de schippers.
Het grote orgel is gebouwd door de firma Sauer in 1889, een Duitse firma, gevestigd in Frankfurt an der Oder die ook opdrachten uitvoerde voor Sint Petersburg, Moskou, Berlijn en Leipzig.
De Kruisweg
Geschilderd door Jan Dunselman, een belangrijk kerkelijk kunstenaar in die tijd. Van hem zijn ook de overige schilderingen in de kerk. Hij heeft er vijfentwintig jaren aan gewerkt. Boven elke statie is een tafereel geschilderd uit het Oude Testament. Zo wordt het Oude met het Nieuwe Testament verbonden. Links en rechts staan bovendien de profeten en de kerkvaders; de evangelisten openen en sluiten de rij.